Hoe zit da just?

UPDATE:

In november 2021 besliste het stadsbestuur om toch 22 bomen te laten staan. De plannen werden dus toch gewijzigd, terwijl altijd werd beweerd dat afwijken niet meer kon. Helaas betekenen de nieuwe plannen nog steeds dat een boel gezonde bomen moeten verdwijnen en er sprake blijft van een groot verlies aan biodiversiteit. Het toppunt is ook dat deze 22 bomen maar 5 jaar uitstel hebben gekregen. Het plan blijft om ze te rooien, alleen wordt dit meegenomen met de verdere ontwikkeling van de ABO-as. Op deze manier had de politiek gehoopt de gemoederen wat te sussen, maar houdt ze uiteindelijk nog steeds geen rekening met de waarde van de dreef in zijn huidige vorm.

Eenzijdige visie en misleidende informatie

Het onderwerp van de kap deed reeds veel vragen oprijzen en een hoop voor- en tegenargumenten.
Hieronder trachten we de argumenten van het stadsbestuur op te sommen en te weerleggen met alle informatie in het achterhoofd.

Het stadsbestuur wil kappen en heraanplanten omdat

  1. ze terug een uniforme dreef wil
  2. ze beweert dat de bomen te oud en te ziek zijn
  3. ze daardoor een groot risico ziet voor gebruikers van de dreef 
  4. ze niet wil terugkomen op de eerder genomen beslissing 
  5. ze het subsidiedossier voor de heraanplant reeds rond heeft

Onze tegenargumenten, kort geschetst:

  1. Een uniforme dreef is onhoudbaar met de huidige klimaatverandering; een volledig nieuw aangeplante dreef is kwetsbaar en levert netto minder zuurstof op dan de huidige bomen.   
  2. Zomereiken kunnen 400 jaar oud worden. De oudste boom op de begijnenvest is nog maar 130 jaar oud en dus zelfs niet in het midden van zijn levenscyclus.
  3. Wanneer bomen correct onderhouden worden is het risico quasi uit te sluiten. Tijdens noodweer wordt de dreef sowieso afgesloten voor publiek, wat het scenario van menselijke slachtoffers haast fictief maakt.
  4. Voortschrijdend inzicht hoeft geen gezichtsverlies te zijn. In tegendeel. Het zou zelfs van moed betuigen om genomen beslissingen in vraag te durven stellen wanneer er zoveel nieuwe, doordachte argumenten worden aangehaald.
  5. De subsidie verplicht het bestuur absoluut niet om de plannen door te voeren. Het reeds voorziene budget in de begroting kan ook gebruikt worden voor een andere aanpak, die niet per se duurder hoeft te zijn.

Het argument van de uniforme dreef: 

De stad kiest in dit dossier vooral de argumentatie van Onroerend Erfgoed. Zij beargumenteerden in de herwaardering van het begijnhof voor een uniforme, vernieuwde dreef. Een rij bomen, een galerij als een kathedraal is inderdaad een prachtige entrée voor een historisch belangrijke plaats.
Wat houdt ons vandaag tegen om de dreef aan te vullen met jonge bomen? Zeker langs het Begijnhofpark zelf is er licht genoeg voor jonge exemplaren.

De vraag die wij opwerpen is echter wanneer een boom zelf een monument wordt?
Wanneer wordt zowel het ecologisch, historisch als het visueel belang voor de stad naar waarde geacht?
Wij stellen jou als inwoner de vraag: wat is monumentaal, wat is erfgoed? Grote eiken die er al stonden toen onze (groot)ouders werden geboren, of een hoop nieuwe eiken die genetisch geen verwantschap vertonen met de huidige bomen? Wat primeert boven biodiversiteit, CO2 opslag en schaduw in de binnenstad?

Het argument van de oude en zieke boom:  

Vroeger, toen de Augustijnenlaan nog een vaart was, stonden er 4 rijen statige zomereiken. We spreken dan over kort na WO2. Vandaag is het water verdwenen en is het kreupelhout aan hun voeten gekapt. Dit is voor een boom een serieuze aanpassing en verklaart voornamelijk waarom er van de oorspronkelijke 250 bomen nog slechts 70 recht staan. Een zomereik kan echter in normale omstandigheden 400 jaar oud worden, en er zijn zelfs exemplaren die de 900 halen. M.a.w. de bomen zijn helemaal niet oud voor hun soort en gaan bij correct behoud alleen maar dikker worden.

Daarnaast zijn dode bomen op hun manier toch nog ‘levend’ én nuttig. Spechten, vleermuizen en tal van insecten zoals het reuze vliegend hert, hebben dood eikenhout nodig om te kunnen overleven. Wandelaars zullen ook beamen dat er uitzonderlijk veel zangvogels aanwezig zijn in onze begijnendreef, die zich dan weer voeden aan de insecten die er huisvesten.

Door de zware kruin en/of takken van een dode boom in te korten of te verwijderen (ecologisch vellen) wordt dit mogelijk. Het risico voor de mens wordt weggenomen terwijl de ecologische waarde van de boom een andere, maar evenwaardige invulling krijgt.

Eikenbomen hebben van alle inlandse bomen één van de grootste wisselwerking met andere organismen waardoor hun biodiversiteitswaarde onschatbaar is.

Risicoanalyse:

Hoge bomen vangen veel wind. Het klopt dat in 2018 verschillende bomen of hun takken op de aanpalende omheining beland zijn. Niet vreemd na de heraanleg van het Begijnhofpark en de nieuwe situatie voor mens en dier. Na jaren van beschut te zijn door omliggende bomen, werden ze vogelvrij verklaard en zo ook kwetsbaar voor windvlagen. Bovendien werden er met de heraanleg van het begijnhofpark een aantal bomen beschadigd waardoor ze niet meer sterk genoeg waren om stormen te overleven.
Dergelijke bomen, in een druk bezochte toegangsweg, moeten sowieso gemonitord worden en net zoals met andere bossen is het geen goed idee om te gaan joggen/wandelen bij storm. Zelfs de meest recente verslagen van boomexperts, die de veiligheid moeten inschatten, spreken slechts van een degelijk onderhoud, niet van een volledige kap. Ook de milieuraad sprak zich uit tegen de plannen van de stad op 29 april 2021. Conclusie is dat er geen hoger risico is dan bv. met de bomen op de Molenvest. 

Beslist is beslist:

Het meest tenenkrullende argument. Het klopt dat de vorige coalitie van Vooruit (toen Sp.a) en CD&V de eerste steen heeft gelegd voor dit plan. Het beheersplan sprak namelijk van een volledige kaalkap en heraanplant. Vooruit ziet echter in dat dit vandaag geen goede beslissing zou zijn en steunt de rest van de oppositie in hun voorstel tegen de kap en heraanplant. Door vast te houden aan eerdere beslissingen puur omdát het beslist is, laat de politiek haar slechtste kant zien. De meerderheid zet haar hakken in het zand en de oppositie is verenigd in haar verzet. Ondertussen wordt het meest belangrijke over het hoofd gezien: wat wil de Herentalsenaar?

Subsidies en the point of no return:

Het stadsbestuur is zo overtuigd van zijn eigen argumenten dat ze, nog voor de kapvergunning gegeven is, verkregen subsidies aanhaalt om zijn gelijk te halen. De subsidies van Onroerend Erfgoed sluiten niet uit dat er alsnog een andere weg wordt ingeslagen.